Regeneracja chrząstki stawowej w kolanie

Uszkodzenie chrząstki stawowej kolana to niezwykle popularne schorzenie u osób starszych, powstające w wyniku zmian zwyrodnieniowych i u ludzi młodych, czego powodem są jednorazowe urazy lub stale powtarzające się przeciążenia stawu. Urazowe defekty chrząstki stawowej dotyczy zazwyczaj sportowców, którzy narażeni są na regularne wykonywanie ruchów związanych z uderzeniami kolana (sporty walki, piłka nożna, futbol amerykański, hokej).

Budowa chrząstki stawowej

Chrząstka składa się z dwóch elementów: wody oraz makromolekuł, które odpowiadają za warunkowanie jej kształtu i prawidłowego funkcjonowania. Około 80% masy chrząstki należy do wody, resztę obejmują makromolekuły (kolagen i parteoglikany). Chrząstka nie posiada nerwów, naczyń krwionośnych i limfatycznych.

W sytuacji, gdy następuje uszkodzenie chrząstki stawowej lub utraci ona swoją grubość, z względu na jej skomplikowaną i zorganizowaną budowę, bardzo ciężkie jest przeprowadzenie wymiany na sztuczny materiał lub kopiowanie. Powstające urazy powodują zazwyczaj stratę jednej z części systemu chrząstkowego, co doprowadza co znacznego upośledzenia jego pracy. W ten sposób następuje rozwój zwyrodnienia chrząstki, a czasem nawet innych elementów stawu, przyjmując formę choroby zwyrodnieniowej.

Przyczyny uszkodzenia chrząstki kolana

  • Mechaniczne uszkodzenie stawu kolanowego (np. skręcenie, stłuczenie)
  • nieprawidłowa stabilność stawu (zaburzenia biomechaniki), szybkie ścieranie się powierzchni chrząstki stawowej
  • urazy łąkotki lub całkowity jej brak (np. z powodu skręcenia stawu kolanowego)
  • nieprawidłowa budowa stawu (np. koślawe kolano)
  • nadmierna aktywność fizyczna, przeciążenia
  • zbyt mała aktywność ruchowa (tkanka odżywia się podczas ruchu)
  • „blokady” działające przeciwzapalnie, ale powodujące powstanie blizn łącznotkankowych
  • schorzenia ogólnoustrojowe (np. reumatoidalne zapalenie stawów)

Istnieją 4 stopnie uszkodzenia chrząstki stawowej w kolanie (ustalone według skali Outerbridge’a):

a) prawidłowa powierzchnia chrząstki (jednak chrząstka jest miękka)
b) uszkodzenie warstwy powierzchniowej
c) uszkodzenie warstwy głębokiej
d) w kości zaobserwowane są miejsca nie pokryte chrząstką

Leczenie chrząstki stawowej

W przypadku pierwszego etapu uszkodzenia stosuje się leczenie zachowawcze, którego zadaniem jest złagodzenie bólu i obrzęku. Przebiega ono poprzez odciążenie kończyny dolnej, długotrwałe i systematyczne ochładzanie stawu oraz elewację. Gdy objawy bólowe zostaną złagodzone, wprowadza się zestaw ćwiczeń składający się z: ćwiczeń rozciągających, wzmacniających (zapobiegają zanikom mięśni i utrzymują prawidłową ruchomość w stawie). Jeśli leczenie nie przyniesie efektu, lekarz może zalecić endoprotezę stawu kolanowego, choć przeważnie stosuje się najpierw omawiane dalej metody leczenia.

Leczenie zachowawcze często przyjmuje formę iniekcji dostawowych z preparatu kwasu hialuronowego, które zazwyczaj wykonuje się pod kontrolą Ultrasonografu. Nowoczesną metodą leczenia jest terapia iniekcjami osocza bogatopłytkowego wraz z dużą zawartością czynników wzrostu wpływających na naturalną odbudowę tkanek.

W kolejnych etapach rehabilitacji wprowadza się ćwiczenia, których zadaniem jest odzyskanie całkowitej funkcji stawu, jazdę na rowerze stacjonarnym, pływanie na basenie. Gdy pacjent odzyska prawidłową siłę mięśni, często stosuje się ćwiczenia plyometryczne, bieganie oraz ćwiczenia związane z uprawianym sportem.

Najnowszym sposobem leczenia urazów chrząstki stawowej jest Terapia Orthokine z naturalnym blokerem receptora Interleukiny-1, dzięki któremu przebiega skuteczne hamowanie procesów zapalnych w stawie kolanowych. Lekarz Jan Paradowski opowiada o innowacyjnej metodzie w jednym z wywiadów Gazety Wyborczej:

„Ta nowoczesna i bardzo skuteczna metoda została opatentowana w Niemczech przez prof. Petera Wehlinga. Do Polski dotarła niedawno. Terapia Orthokine wskazana jest u pacjentów z wczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi. Dlatego warto rozpocząć leczenie jak najszybciej. Trzytygodniowa terapia to skuteczne rozwiązanie, które bezpośrednio łagodzi dolegliwości bólowe. Co więcej, jest w pełni bezpieczna, ponieważ wykorzystuje naturalne możliwości organizmu do zwalczania bólu. Polega na podaniu pacjentowi własnych białek ochronnych wytworzonych z jego krwi. Zwiększamy stężenie endogennego białka hamującego stan zapalny w stanie poprzez blokadę receptora dla Interleukiny-1.”

Leczenie operacyjne

  • oczyszczenie i wyrównanie ubytków artroskopem- w miejscu ubytku widnieje blizna łącznotkankowa i niepełnej wartości chrząstka włóknista
  • metoda microfacture za pomocą artroskopu- następuje nawiercenie, powodujące pobudzenie czynników wzrostu do wytworzenia niepełnowartościowej chrząstki włóknistej
  • przeszczep chrzęstno-kostny- w miejscu, w którym pojawiły się ubytki zostaje wszczepiony fragment chrząstki, który wcześniej pobrano od pacjenta z nieobciążonego stawu
  • rekonstrukcja ortopedyczna- naprawa chrząstki za pomocą membran, pod które umieszcza się osocze bogatopłytkowe
  • rekonstrukcja ortopedyczna- przeszczepy chondrocytów (składa się z 2 etapów). Pierwszy zabieg polega na pobraniu od pacjenta niedużej części chrząstki zdrowej, wysłaniu części do laboratorium oraz namnażanie chondrocytów. Podczas drugiego zabiegu rozmnożone chondrocyty wszczepia się w miejsca ubytków w chrząstce, dzięki czemu możliwa jest naprawa tkanki.